Marc de Hond in Spijkers met Koppen over Voortschrijdend Inzicht


‘Omgaan met verandering’ is een thema dat Marc de Hond enorm boeit! In Spijkers met Koppen vertelt hij aan Dolf Jansen en Felix Meurders waarom hij zijn nieuwe voorstelling heeft gewijd aan dit thema. http://www.voortschrijdendinzicht.nu


Voorstelling Marc de Hond valt in het water!!

De nieuwe voorstelling van Marc de Hond heeft als belangrijk thema ‘klimaatverandering’. Woensdag 17 oktober jl. vertelde hij zijn verhaal over Nederland dat onder water komt te liggen, aan een publiek dat steeds dieper onder water kwam te liggen.

Meer Voortschrijdend Inzicht

Locatie Zwembad Aquamar  / Beeldmateriaal: Clipjesfabriek

Marc de Hond in Algemeen Dagblad: ‘Tijd voor drastische maatregelen’

Klimaatverandering | Theatermaker Marc de Hond schuwt de pittige thema’s niet. Na een show over zijn dwarslaesie staat hij nu op de bühne met Voortschrijdend inzicht, een voorstelling over omgaan met verandering.

‘Een van de weinige dingen die ík kan doen, is een voorstelling maken. Mensen motiveren zich in de problemen te verdiepen.’

‘De meeste mensen denken dat het krijgen van een dwarslaesie op mijn 25ste de zwaarste verandering in mijn leven is geweest”, zegt cabaretier en voormalig rolstoelbasketballer Marc de Hond. ,,Maar als ik kijk naar waar ik het meest om heb gehuild, was dat de scheiding van mijn ouders. Dat is ook de reden dat ik lange tijd moeite heb gehad met veranderingen.” Omgaan met verandering is het thema van Voortschrijdend inzicht, een voorstelling met twee rode draden: de scheiding van zijn ouders en klimaatverandering.

Wat hebben die onderwerpen met elkaar te maken?

,,Mijn moeder overleed toen ik 3 jaar was. Daarna hertrouwde mijn vader met onze buurvrouw. Zij werd mijn nieuwe moeder. Toen ik 12 was, viel ons gezin uit elkaar. Mijn broer en ik gingen bij mijn vader wonen, mijn jongere broer en zus bij mijn moeder. Nu is een scheiding waarbij de kinderen worden opgesplitst sowieso al pijnlijk, maar daarnaast hadden mijn ouders ook nog eens lang flinke ruzie. Dat heeft me gevormd.

En als ik me op dit moment érgens zorgen over maak, dan is het wel klimaatverandering. Sinds ik kinderen heb, besef ik dat dat geen ver-van-mijn-bed-show meer is. Onze kinderen en kleinkinderen gaan heel nare dingen meemaken. Tegelijk vond ik een hele voorstelling over alleen klimaatverandering te zwaar. Daarom wilde ik het breder maken.”

Hoe verbind je de lijnen met elkaar?

,,Een tijdje geleden heb ik meegedaan met de Nacht van de Vluchteling. Bij ons verbleef een Syrische vluchteling – in mijn show klimaatwetenschapper Mustafa -, en via hem breng ik het onderwerp in de voorstelling. Mustafa wil zo snel mogelijk terug naar Syrië, omdat hij het in Nederland veel enger vindt. ‘Op een gegeven moment is in Syrië de oorlog voorbij en bouwen we het land weer op’, zei hij tegen me. ‘Maar Nederland blijft onder de zeespiegel liggen, en dat wordt alleen maar erger.’

Over 22 jaar raken we al in de problemen. Ik heb met de Delta-commissaris gesproken, degene die gaat over hoe hoog de dijken moeten worden in Nederland. Zijn assistent heeft mij tekeningen laten zien van de toekomst van Nederland. De Randstad is straks gewoon weg, tenzij we om een aantal steden heel hoge muren gaan bouwen. Maar om welke wel en welke niet? En waar moeten alle inwoners naartoe? Die beslissingen staan ons de komende twintig, dertig jaar al te wachten.”

De berichten van de afgelopen weken lieten opnieuw zien dat het veel sneller gaat en erger is dan tot nu toe werd aangenomen.

,,Al zo lang als ik me met dit onderwerp bezighoud, laten updates steeds weer zien dat het snel slechter gaat. Vorig jaar las ik in The New York Times een artikel waarin veel experts zeggen dat de slechte scenario’s waar we nu van uitgaan, nog veel te conservatief zijn. In dat stuk stond een lijst van wat er in de komende honderd jaar al misgaat, en dat is echt desastreus. Maar we steken massaal onze kop in het zand.”

Hoe houd je een show over zo’n onderwerp leuk?

,,Komieken als Seth Meyers, de Britse John Oliver en onze eigen Arjen Lubach zijn voor mij voorbeelden die laten zien hoe je zware onderwerpen licht kunt houden. Die stijl heb ik geprobeerd te hanteren. Ik ben natuurlijk niet objectief, maar ik ben wel tevreden over hoe dat is gelukt. Ik denk dat er genoeg goede grappen tussen de serieuze stukjes zitten. Over hoe we nu al een plek kunnen kopen in Oekraïne of Wit-Rusland bijvoorbeeld, en daar ons eigen super-de-luxe vluchtelingenkamp kunnen inrichten. Zodat als Nederland straks onder water staat, we ergens anders al een Nederland 2.0 hebben. Dan hoeven we niet in van die armoedige witte tentjes in het zand te zitten.”

Hoe klimaatvriendelijk leef je zelf?

,,De verwarming staat lager, we proberen zuiniger te zijn met stroom, we eten niet meer elke dag vlees. Maar er moet natuurlijk veel meer gebeuren. Het wordt tijd dat alle regeringen snel drastische maatregelen nemen. Stel dat de Amerikanen tijdens de Tweede Wereldoorlog hadden gezegd: mensen die zich geroepen voelen om Europa te bevrijden, mogen op eigen initiatief naar Normandië. Zo’n gevoel heb ik soms; dat maar 5 procent van de Nederlanders zich hier werkelijk druk om maakt en de andere 95 procent gewoon afwacht tot anderen wat doen.”

En intussen geniet iedereen van het warme weer.

,,Inderdaad. Niets aan de hand, denken we. En dan zijn er ook nog figuren als Thierry Baudet die zeggen dat het klimaatvraagstuk overdreven is; dat wetenschappers zijn omgekocht of er financieel belang bij hebben slechte scenario’s te schetsen. Het is verleidelijk zulke meningen te geloven.”

Omdat je dan niet hoeft te veranderen en geen verantwoordelijkheid hoeft te nemen.

,,Precies. En als onze kleinkinderen over veertig jaar vragen waarom we niets hebben gedaan, roepen we gewoon dat er nog te veel twijfel bestond. Weet je, er is niet alleen het probleem van de zeespiegelstijging. Het gebied rond de evenaar wordt zo heet, dat daar niemand meer kan wonen. Mensen in het noorden trekken weg naar het zuiden, de mensen daar trekken naar het noorden. Dus het wordt straks heel druk op Gibraltar.”

Voortschrijdend inzicht is te zien t/m eind mei, zie marcdehond.nl

“Het is tijd voor een Nederland 2.0”

Voortschrijdend inzicht derde solovoorstelling van Marc de Hond

Theatermaker en presentator Marc de Hond staat dit theaterseizoen opnieuw op de planken. Met zijn solovoorstelling Voortschrijdend inzichttourt hij langs de Nederlandse theaters. Het is de derde theatervoorstelling van De Hond, die eerder in het theater stond met Scherven brengen geluk, waarin hij het 12,5-jarig jubileum van zijn dwarslaesie vierde, en met Wie bang is, krijgt ook klappen, een voorstelling over angsten en hoe deze te overwinnen, aan de hand van het bijzondere levensverhaal van zijn opa. Met Voortschrijdend inzicht kiest De Hond opnieuw voor een persoonlijke insteek: de geboorte van zijn dochter en zoon en de wereld die hij voor hen achterlaat. “Ik pleit voor een Nederland 2.0. Hoe eerder we beginnen met bouwen, hoe beter!”

Poster Voortschrijdend Inzicht
Poster Voortschrijdend Inzicht

Marc de Hond (41) is presentator, schrijver, spreker, dagvoorzitter en sinds enkele jaren ook theatermaker. Hij werkte als radio-dj bij 3FM, presenteerde diverse tv-programma’s, gaf TED Talks, schreef het boek Krachten het kinderboek De fantastische scheve toren van Pisa, regisseerde en produceerde de documentaire Giel! De doorbraak van een shockjock en speelde in het Nederlands Rolstoelbasketbalteam.

Sinds 2015 staat hij met zijn solovoorstellingen in het theater. “Een droom die uitkomt. Ik wist altijd al dat ik graag in het theater wilde staan, maar ik had er nog geen concreet plan voor. Tot ik een dwarslaesie kreeg, leerde om daar goed mee om te gaan, en mijn verhaal met mensen wilde delen. Een geluk bij een ongeluk!”

De Hond is inmiddels expert op het gebied van verandering, het thema van Voortschrijdend inzicht. De Hond: “Dat ging natuurlijk tegen wil en dank; nadat ik in 2002 een dwarslaesie kreeg, deed ik er alles aan om weer te kunnen lopen. Dat lukte uiteindelijk, maar met veel moeite en niet op een manier waar ik gelukkig van werd. Ik heb mijn dwarslaesie toen omarmd, heb er een boek over geschreven, een theatervoorstelling over gemaakt en ik deel mijn ervaring in het omgaan met verandering in lezingen. In Voortschrijdend inzichtleg ik het publiek uit dat mensen vaak vooraf enorm opzien tegen verandering en dat we er, als het er echt op aankomt doordat we gedwongen worden te veranderen, veel beter in blijken te zijn dan we vooraf denken.”

Volgens De Hond gaat het erom welk verhaal je jezelf vertelt. “Wij zijn heel goed in staat om onszelf van alles wijs te maken, zolang dit in ons voordeel werkt. Op een uitvaart zeggen mensen bijvoorbeeld al snel dat de overledene in ieder geval een mooie leeftijd heeft bereikt, dat hij gelukkig geen pijn heeft geleden, of dat het Gods wil was. Toen ik mijn handicap kreeg, vertelde ik mijzelf dat het mooi was dat de verlamming niet wat hoger zat, anders kon ik alleen mijn hoofd nog maar bewegen.”

De Hond noemt een aantal voorbeelden van feitelijke onjuistheden, die zo vaak gezegd zijn dat ze als waarheid zijn gaan voelen. “Na het zwemmen mag je een half uur niet eten. Vaccinaties veroorzaken autisme. Amerika is ontdekt door Columbus. En nog zo een: Maria was maagd en werd zwanger. Aantoonbaar onjuist, of zeer onwaarschijnlijk, omdat er geen enkel objectief bewijs voor is. Toch zijn er heel veel mensen, zelfs best slimme mensen die verder goed functioneren, die hiervan overtuigd zijn. Voor onze hersenen maakt het gewoon niet uit of wat wij geloven feitelijk klopt. We hebben duizenden jaren geloofd dat de zon om de aarde draaide en dat de aarde plat was – en toch hebben we prima kunnen leven.”

Een andere verandering waar de mens moeilijk mee om kan gaan, is klimaatverandering: een belangrijk onderdeel van zijn voorstelling. De Hond: “De meeste mensen willen best hun CO2-uitstoot verminderen, maar pas op de lange termijn, en het mag nauwelijks ten koste gaan van hun leefgenot. Er zijn veel mensen die liever vasthouden aan de 3% a 8% klimaatwetenschappers die zeggen dat het niet of niet helemaal bewezen is dat de mens bijdraagt aan de opwarming van de aarde, dan dat ze de vervelende consequenties onder ogen zien die klimaatverandering met zich meebrengt. Of zichzelf wijsmaken dat het nog 100 tot 200 jaar duurt voordat het echt mis gaat, en dat tegen die tijd vast wel een oplossing is gevonden.”

Sinds hij vader is van een dochter en zoon, is De Hond erg bezig met klimaatverandering. “Ik vind dat we niet moeten wachten met maatregelen tot we 100% zeker weten dat er iets vreselijks gaat gebeuren; ook als slechts voor 15% zeker zou zijn dat ons iets naars te wachten staat, moeten we iets doen. Wij dragen de verantwoordelijkheid voor de Nederlanders van de volgende eeuw: voor onze kinderen, onze kleinkinderen. We moeten klimaatverandering echt veel serieuzer gaan nemen. Ons land ligt grotendeels onder NAP, als de zeespiegel gaat stijgen krijgen wij daar als eerste enorm veel last van. Ik vind het bizar dat dit amper een thema is tijdens de verkiezingen. Het gaat constant over terrorisme, terwijl daar nauwelijks Nederlanders aan dood gaan. Vijftien jaar geleden probeerde een persoon een bom in zijn schoenen aan boord van een vliegtuig te smokkelen. De aanslag mislukte maar toch moet iedereen nog steeds zijn schoenen uitdoen en laten controleren voordat hij een vliegtuig in mag. De piloten zitten nog steeds achter een soort kluisdeur. We hebben een nationale terrorisme coördinator en een veiligheidsapparaat dat hier voortdurend mee bezig is. Prima natuurlijk, dat is ook belangrijk, maar een mogelijk grote structurele dreiging voor ons land – de klimaatverandering – staat volledig op de achtergrond. Ik voorzie een toekomst waarin men over 100 jaar een straat die genoemd is naar Mark Rutte van naam wil veranderen, omdat Rutte zal worden gezien als de premier die het voor het zeggen had toen we wisten wat er aan kwam maar we er niets aan deden. Ik mis urgentie en ik mis ambitie.”

Oplossingsgericht als De Hond is, denkt hij dat er een aantal manieren zijn om op een goede manier met klimaatverandering om te gaan. “We moeten zorgen voor een significante reductie van de CO2-uitstoot, zowel in Nederland als in andere landen. Het is toch vreemd dat we Amerika niet boycotten nu ze uit het Klimaatakkoord van Parijs stappen? Verder moeten we massaal bomen planten, overal op aarde. We kappen regenwouden, terwijl die nu juist meer dan ooit nodig zijn. Ik weet echt niet hoe ik dat mijn kleinkinderen later uit moet leggen. Natuurlijk moeten daarnaast onze dijken fors verhoogd worden. En we moeten investeren in de hoger gelegen delen van ons land. Schiphol ligt onder NAP, misschien kunnen we beter een groot vliegveld aanleggen in het oosten van Nederland.”

En wat nu als daadwerkelijk de dijken breken? “Dan moeten we allang bedacht hebben waar we heen kunnen vluchten. Niemand wil de rest van zijn leven in armoedige witte tentjes verblijven. Dus moeten we zorgen voor een fatsoenlijke en veilige plek. Een Nederland 2.0. Laten we op zoek gaan naar de ideale plek waar het straks het veiligst is, kopen we daar een goed stuk grond. Hoe eerder we daar beginnen met bouwen, hoe beter. Kijk naar het verschil tussen New York in 1900 en hoe die stad er nu uitziet!”

Wordt een bezoek aan zijn theatervoorstelling een avond vol kommer en kwel? De Hond: “Welnee! Net als bij mijn vorige voorstellingen verkondig ik mijn boodschap met veel humor. Maar ik wil mijn publiek wel iets meegeven, hen ook een zinvolle avond bieden.Verandering is niet iets om bang voor te zijn. Het is een mooie kans om het roer om te gooien. Ik hoop met mijn voorstelling mensen bewust te maken van hun capaciteit om hun eigen hersenen te manipuleren. Wat je denkt, vindt en gelooft is niet iets dat je ‘overkomt’, maar iets waar je voor kunt kiezen. En ik kies ervoor om wat ik denk en geloof zo veel mogelijk te baseren op wetenschappelijk aantoonbare feiten. Niet op wat mensen vroeger van iets vonden, maar op wat ik vermoed dat de generatie van mijn kinderen er later van zal vinden.”

Voortschrijdend inzicht speelt tot mei 2019 in theaters in heel Nederland.
Kijk voor de speellijst op www.marcdehond.nl/speellijst

 

Rotterdam krijgt het EK Rolstoelbasketbal 2019

Voor het eerst live rolstoelbasketbal op de Nederlandse tv?

ROTTERDAM – De IWBF Europe heeft vandaag bekend gemaakt dat Nederland volgend jaar juni het EK Rolstoelbasketbal voor vrouwen mag organiseren. Basketbalcommentator en ex-international Marc de Hond is blij met dit nieuws: “Onze dames zijn kersvers wereldkampioen, het is schitterend dat zij volgend jaar voor een Oranje-publiek mogen gaan strijden om de Europese titel èn een ticket voor de Paralympische Spelen in Tokio 2020.”

Live op televisie

De uitzendrechten van het evenement zijn nog niet vergeven. De Hond: “Reden dat we geknokt hebben om dit EK naar Nederland te halen, is omdat we Nederland willen laten zien hoe spectaculair aangepaste topsport is. We hebben gezien wat een enorme impuls het heeft gegeven aan andere ‘kleinere’ sporten zoals beachvolleybal en damesvoetbal op het moment dat een EK of WK in ons land werd gehouden. Het is dan voor de Nederlandse televisie makkelijker om wedstrijden live op tv te brengen. Of dat bij de NPO is of bij een commerciële zender maakt ons niet uit; de uitzendrechten zijn vergeleken met andere sporten heel goedkoop. In landen als Engeland, Duitsland en Italië is rolstoelbasketbal een groot succes op tv. Ik hoop dat er eindelijk een zender is die zijn nek uitsteekt en de Nederlandse kijker laat zien hoe spectaculair live rolstoelbasketbal is.”

Op het EK strijden Groot-Brittannië, Duitsland, Turkije, Spanje, Frankrijk en Nederland om de Europese titel. De eerste vier teams plaatsen zich bovendien voor de Paralympische Spelen van 2020 in Tokyo. Het toernooi wordt van 29 juni tot 8 juli 2019 gehouden in Topsportcentrum Rotterdam.

Publiek in het water bij nieuwe voorstelling van Marc de Hond

Op woensdag 17 oktober 2018 beleeft de nieuwe theatervoorstelling van Marc de Hond een bijzondere voorpremière: de cabaretier zal optreden voor een publiek dat volledig in het water ligt. In Voortschrijdend Inzicht vraagt De Hond zich af hoe het komt dat bewoners van een land dat grotendeels onder zeeniveau ligt, zich zo weinig zorgen maken over klimaatverandering: “Als ik naar een goede horrorfilm ga, weet ik dat ik niet in gevaar ben maar voel ik mij toch onveilig. Als het over de opwarming van de Aarde gaat dan is dat precies andersom: ik weet dat het bloedlink is maar ik voel het niet. Het leek mij bijzonder dit verhaal over Nederland dat onder water komt te liggen, te vertellen aan Nederlanders die in het water liggen.” Zwembad Aquamar in Katwijk, het meest duurzame zwembad van Nederland, verandert daarom voor één avond in een theater, waarbij het publiek gedurende de voorstelling steeds dieper in het water komt te liggen.

De Nederlandse overheid bereidt ons land voor op een zeespiegelstijging van maximaal 1,5 meter per eeuw. Toen De Hond vorig jaar in de New York Times las dat een opwarming van de Aarde van tussen de 4 en 8 graden in het jaar 2100 ook serieus tot de mogelijkheden behoort, besloot hij zich te gaan verdiepen in klimaatverandering. “Mijn zoon en dochter gaan dat meemaken. Als dat scenario uitkomt stijgt de zeespiegel tussen de 10 en 40 meter. Daar zijn geen dijken meer tegenop te bouwen.” In Voortschrijdend Inzicht pleit De Hond ervoor niet alleen CO2 te reduceren en de dijken op te hogen, maar voor de zekerheid ook alvast een hooggelegen stuk land te kopen in Oost-Europa waar we nu alvast kunnen gaan bouwen aan een state-of-the-art vluchtelingenkamp voor onze kinderen en kleinkinderen. “Ik kan me voorstellen dat dit verhaal heel anders bij mijn publiek binnenkomt als ze zelf onder water liggen. Bij mijn eerste voorstelling die over mijn dwarslaesie ging, heb ik alle stoelen in het theater vervangen voor rolstoelen en dat had toen een enorme impact.”

Duurzaamste zwembad van Nederland

Zwembad Aquamar in Katwijk is deze zomer geopend. Het zwembad is een uiterst duurzame zwemaccommodatie. Het is uitstekend geïsoleerd, maakt gebruik van de modernste technieken en het is voor een groot deel voorzien van zonnepanelen. Ook wordt het nieuwe zwembad voorzien van een modern ventilatiesysteem, wordt er gebruik gemaakt van HR++ glas en andere duurzame technieken, zoals warmteterugwinning uit zowel de luchtbehandeling als het zwem- en douchewater. De toiletten worden doorgespoeld met regenwater en voor de verlichting wordt gebruik gemaakt van 100% LED.

Omgaan met verandering

Het leven van Marc de Hond is één grote aaneenschakeling van verandering: hij ging van internetondernemer tot 3FM-dj en van keeper bij voetbal tot rolstoelbasketballer bij Oranje. In zijn nieuwe theatervoorstelling Voortschrijdend Inzicht legt De Hond uit hoe hij tegen wil en dank expert werd in omgaan met verandering. Hij vertelt over zijn veranderende kijk op religie, monogamie, Zwarte Piet en de manier waarop wij omgaan met het milieu. Tot grote verbazing van De Hond is klimaatverandering nooit een serieus thema bij verkiezingen, is er slechts sporadisch aandacht voor

in de media, en lijken veel Nederlanders het vooral een probleem voor de hele lange termijn te vinden. Met een toer langs vele Nederlandse theaters probeert De Hond de kijk van zijn publiek op klimaatverandering te veranderen.

VOORTSCHRIJDEND INZICHT is een inspirerend, inzichtelijk en optimistisch verhaal over omgaan met verandering, voor iedereen die eindelijk eens de knop om wil zetten of de knoop door wil hakken. Een absolute aanrader voor iedereen die weleens piekert over klimaatverandering, cultuurverandering of geslachtsverandering.

Tickets voor de bijzondere voorpremière in zwembad Aquamar in Katwijk zijn hier te bestellen. Op donderdag 18 oktober gaat de voorstelling officieel in première in Theater Griffioen in Amstelveen en voert daarna tot en met mei 2019 langs theaters in heel Nederland. De complete landelijke speellijst staat op www.marcdehond.nl/speellijst.

Zoon voor Marc de Hond en Remona Fransen

Presentator en theatermaker Marc de Hond en oud-atlete Remona Fransen zijn dinsdag 31 juli ouders geworden van een zoon: James Harry Lion de Hond. Moeder en zoon maken het goed.
“De naam is Hond, James de Hond”, meldt het trotse koppel woensdag op Facebook.

Het is niet het eerste kind voor het tweetal. Anderhalf jaar geleden beviel Fransen (32) al van een dochter, Livia Jasmin.

De Hond (40) en Fransen ontmoetten elkaar op trainingscentrum Papendal, waar hij trainde als rolstoelbasketballer van het Nederlands team en zij als succesvol atlete op de zevenkamp. Inmiddels zijn ze ruim zeven jaar samen.

“Niet de mens is beperkt, maar zijn omgeving”

Marc de Hond is presentator, schrijver, spreker, dagvoorzitter en in september start zijn derde theatervoorstelling. Sinds 2002 is hij afhankelijk van een rolstoel door een dwarslaesie. Loes en Marieke – redactieleden van dit tijdschrift – vragen aan hem hoe toegankelijk Nederland is, hoe goed de overheid het doet en of hij zelf wel eens klaagt.

Tijdschrift voor klachtrecht / interview met Marc de Hond / tekst: Marieke Ruitenburg en Loes Wijnbergen

Marc woont met zijn gezin in Badhoevedorp. De woning is volledig rolstoeltoegankelijk. Dat gold niet voor de groentewinkel in de buurt.

‘Er was een hoogteverschil tussen de stoep en de groentewinkel. Daardoor moest ik in m’n rolstoel met een acrobatische sprong de winkel in en uit. De groenteman vertelde me dat hij de gemeente al vaker had gevraagd om het hoogteverschil te egaliseren. Ik vroeg hem of hij het goed vond als ik een klacht over hem zou indienen. Dat vond hij prima. Ik heb toen een mailtje naar de gemeente gestuurd en binnen een week was het geregeld! Dat een mailtje volstond, vond ik wel bijzonder. Ik vroeg me wel meteen af waarom dat niet eerder kon.’

Is er voldoende aandacht voor de behoefte van mensen met een beperking?

‘Wat is “voldoende”? Alles is relatief. Sommige mensen met een beperking zien alles wat er voor hen geregeld wordt als een gunst. Ik zie het als een recht. Niet de mens is beperkt, maar de ontoegankelijke omgeving is beperkt. Dat is een heel ander perspectief.En dan is er nog een hoop te verbeteren in Nederland. Ik loop er dagelijks tegenaan dat mijn omgeving niet goed is ingesteld op een rolstoel. Bij het ontwerp van een gebouw of voertuig is er vaak geen rekening mee gehouden dat het ook toegankelijk moet zijn voor mensen in een rolstoel. Een hellingbaan in het ontwerp meenemen – in plaats van eerst een trap en dan later een rolstoelliftje erbij plaatsen – kost niets extra. De aanpassingen achteraf kosten juist geld. Het voelt ook veel gastvrijer als er een goede en bruikbare voorziening is.’

Niet de mens is beperkt, maar de ontoegankelijke omgeving is beperkt. Dat is een heel ander perspectief.

Bij Tijd voor Max – uitzending donderdag 26 februari 2015 – vertelde je dat je – mocht je in een rolstoelontoegankelijk theater moeten optreden – achterin de zaal zou binnenkomen en je dan door bezoekers op het podium zou laten tillen.

‘Ik heb geen vaste werkplek. Ja, het theater, maar ieder theater is anders. Vaak hebben theaters in het artiestendeel geen rolstoeltoilet. Ik vind het niet nodig om optredens om die reden te gaan afzeggen. Dan moet er dus iets worden verzonnen. Desnoods ga ik buiten ‘wild katheteriseren’.

Een enkele keer heeft publiek op de eerste rij me in mijn rolstoel op het podium getild. Dan begin ik mijn show met de opmerking ‘ik heb nog niets gedaan en u draagt me nu al op handen’. Dat klinkt als een aardige binnenkomer, maar is toch een ongemakkelijk begin van de show. Het alternatief is dat ik me voordat het publiek de zaal binnenkomt al door de technici laat tillen en dan op het podium achter het gesloten gordijn wacht tot het tijd is.’

Nederland heeft het VN-gehandicaptenverdrag ondertekend. Sinds 1 januari 2017 zijn, bijvoorbeeld, rolstoeltoiletten geen gunst meer, maar een recht. Wat ziet Marc daarvan in de praktijk?

‘Het is een kip-/eiverhaal’, zegt Marc. ‘De horeca zegt “We krijgen nooit klachten over rolstoelontoegankelijkheid” en “Er komt nooit iemand in een rolstoel”. Ze vragen zich niet af of dat wellicht komt omdat mensen eerst uitzoeken of een gelegenheid een rolstoeltoegankelijk toilet heeft. Als dat niet zo is, bezoekt men die gelegenheid niet. Dan krijg je dus ook geen klachten.

Het ontbreken van gehandicaptentoiletten in de openbare ruimte en bij winkeliers is ook een groot manco. Heus niet iedere eenmanszaak kan en hoeft duizenden euro’s te investeren om ruimte te maken voor een invalidentoilet. Maar dan zou er een gezamenlijk invalidentoilet in de nabije omgeving moeten zijn. En natuurlijk horen alle winkeliers dan te weten waar het invalidentoilet zit, zodat ze hun klanten snel de weg kunnen wijzen’. Ter verduidelijking legt Marc uit dat rolstoelgebruikers vaker naar het toilet moeten dan mensen zonder loopbeperking en meestal ook meteen.

Hij vervolgt: ‘Het is niet nodig om iedere individuele winkelier hierover aan te klagen, maar wel als zij gezamenlijk niets ondernemen. Nu worden de gebruikers de dupe in plaats van de winkeliers die een wettelijke verplichting niet nakomen. Iedere gemeente kan dit ook als voorwaarde in de vergunning opnemen!

Hij hoopt op een proefproces met als uitgangspunt dat winkeliers of horeca gezamenlijk een voorziening horen te treffen. Dat is een creatieve oplossing.

En de winkelier die geen geld of ruimte voor een rolstoeltoegankelijk toilet heeft? Die moet verplicht worden om op zijn winkelruit bekend te maken waar in de buurt wèl een rolstoeltoegankelijk toilet is. Doet de winkelier dit niet, dan betekent dat een boete.’

De gemeente denkt sterk vanuit haar eigen organisatie en niet vanuit de mens.

In Marc’s verhaal staat de boodschap van creativiteit en oplossingsgerichtheid centraal. Dat mist hij nog wel eens bij de overheid. Zijn verhuizing van Amsterdam naar Haarlemmermeer illustreert dit.

‘Twee weken na mijn inschrijving in de gemeente Haarlemmermeer ontving ik een brief van de gemeente Amsterdam. Ik dacht dat het een soort bedankbrief van de gemeente zou zijn vanwege de tijd die ik in Amsterdam heb gewoond en gewerkt en dat de gemeente me veel geluk wilde wensen in mijn nieuwe woonomgeving. Maar nee: ik moest mijn rolstoel nog inleveren. De ‘oplossing’ was om bij de gemeente Haarlemmermeer een Wmo-aanvraag voor een nieuwe rolstoel in te dienen. Binnen een week kwam er iemand van de gemeente Haarlemmermeer langs met de mededeling dat de leverancier een rolstoel uit de voorraad zou uitzoeken. Nu is mijn rolstoel volledig op maat gemaakt en letterlijk op de millimeter afgesteld, anders krijg ik klachten. Het alternatief was een persoonsgebonden budget (pgb), waarmee ik mijn eigen rolstoel kon aanschaffen. Dat heb ik uiteindelijk gedaan, maar waarom moet het zo ingewikkeld? Ik had een prima, volledig op mijn behoefte afgestemde rolstoel. Die wegdoen is toch kapitaalvernietiging? En een nieuwe was echt niet nodig. Kunnen gemeenten onderling geen overname regelen? En, mocht dat echt niet kunnen, dan zou het in ieder geval meer dienstverlenend zijn als de gemeente Amsterdam mij voldoende tijd zou geven om de rolstoel in te leveren, bijvoorbeeld vier maanden. De gemeente denkt sterk vanuit haar eigen organisatie en niet vanuit de mens.’

Wat staat er nog op Marc’s actieprogramma?

Marc wijst op de lokale verschillen in parkeervoorzieningen voor gehandicapten, zoals het wel of niet betalen op een algemene parkeerplaats. Hij moet altijd als hij in een andere gemeente komt, eerst Googelen om te kijken of hij met zijn invalidenparkeerkaart wel gratis mag staan. Dan hopen dat die info up-to-date is want het beleid wil nog weleens veranderen. Een ander punt zijn te krappe gehandicapten­parkeerplaatsen of parkeerplaatsen die tegen een hoge stoep aanzitten. Een rolstoelgebruiker kan dan niet zelfstandig de auto uit. Er wordt gewoon niet over nagedacht, stelt hij. Als de overheid zich hiervan bewust wordt, is er al veel verbeterd.

Welke organisatie zou hij een pluim willen geven en waarom? Ook dit antwoord komt meteen:

‘De Efteling, want daar weten alle medewerkers precies waar de rolstoeltoiletten zijn. Dit in tegenstelling tot zijn ervaring bij de Nationale ombudsman. Hij was daar een keer voor een presentatie en wilde het toilet gebruiken. De baliemedewerkster wist niet waar het rolstoeltoilet was net zo min als haar collega’s.  Dat voelde dan ook niet gastvrij, terwijl zijn komst bekend was.’

Er komt pas een verandering als we er niet meer omheen kunnen. Tot die tijd blijft men handelen zoals vanouds.

Wat zou hij doen als hij burgemeester zou zijn?

Marc zou allereerst kijken welke bedrijven of personen vooruitstrevend zijn in hun dienstverlening. Hen zou hij voor jaarlijkse bijeenkomsten uitnodigen en dan ideeën en ervaringen uitwisselen om de gemeente net zo klantvriendelijk te maken. Zo zou een gemeente bijvoorbeeld een kaart kunnen maken waarop alle rolstoeltoegankelijke toiletten in de gemeente staan afgebeeld.

Ook zou hij met deze organisaties of personen een langetermijnvisie willen ontwikkelen.

‘Je kunt natuurlijk wachten tot de hele maatschappij zich bewust is van de noodzaak tot verandering, maar je kunt er ook voor kiezen om als maatschappij nu al te werken aan veranderingen die in 2050 nodig zijn.

Dat alles altijd al zo is gegaan, is geen reden om het zo te laten. Dat gebeurt nu echter wel, veelal vanwege onvoldoende kennis en een gebrekkige visie. Voortschrijdend inzicht is er wel, en toch blijven kwalijke situaties vaak lang ongewijzigd voortduren. Denk aan asbest: in 1930 wist men al dat het slecht was en tot 1970 bleef asbest in gebruik. Hetzelfde geldt voor roken: in de jaren 70 was al bekend dat roken gezondheidsproblemen veroorzaakt. Er komt pas een verandering als we er niet meer omheen kunnen. Tot die tijd blijft men handelen zoals vanouds.’

Welke boodschap wil je de lezers van het Tijdschrift voor Klachtrecht meegeven?

‘Denk vanuit de burger! Een bedrijf als Coolblue heeft dat begrepen. Hun website en hun producten zijn echt niet veel beter dan die van vele andere webwinkels. Ze concurreren op het gebied van dienstverlening en klantgerichtheid. Die aanpak bestaat bijvoorbeeld uit leuke mails na je aankoop, grapjes op het pakket dat je ontvangt en een uitstekende dienstverlening. Zo worden producten teruggenomen zonder dat er kritische vragen worden gesteld. Dat zou de overheid ook moeten doen. Als je belasting hebt betaald, zou het leuk zijn om een bedankje te krijgen: ‘Fijn dat u hebt betaald’. Waarom doet de Belastingdienst dat niet? Die laat zich alleen horen als je nog niet hebt betaald.’

Als je belasting hebt betaald, zou het leuk zijn om een bedankje te krijgen: ‘Fijn dat u hebt betaald’